صفر تا صد سوله

 

 

 

صفر تا صد سوله

ساخت سوله از صفر تا صد

 

سوله یکی از زیباترین و جالب­ترین سازه­ های عمرانی است. در این مقاله سعی داریم شما را با سوله و انواع آن و نحوه طراحی سوله آشنا کنیم و همچنین به بررسی کاملی از مراحل ساخت سوله از صفر تا صد خواهیم پرداخت.

 

سوله چیست؟

 

 سوله سازه‌ای فلزی با سقف شیب‌دار است که بر اساس محاسبات فنی خاص طراحی و ساخته می‌شود.

 

از این نوع سازه در کارخانه‌ها، اسکلت ساختمان، انبارها، مرغداری‌ها، آشیانه‌های هواپیما، تعمیرگاه‌ها، فروشگاه‌ها و سالن‌های ورزشی که با قاب‌هایی با دهانه یزرگ نیاز است استفاده می‌شود. بدلیل بزرگ بودن ابعاد تیرها و ستون‌ها باید از تیرورق در پروفیل‌های سوله استفاده کرد.

 

 

معمولا جهت ساخت سالنهای صنعتی از مقاطع با مقطع متغیر استفاده می شود که ابعاد و وزن این مقاطع با توجه به کاربری هر واحد صنعتی تغییر می نماید.

 

مهترین عوامل تعیین کننده در وزن سالنهای صنعتی عبارتند از :

 

  • منطقه مورد نظر حهت ساخت سوله از جهت میزان سرعت وزش باد و همچنین میزان حداکثر بارش برف
  • دهانه سالن
  • ارتفاع ستونها
  • در صورت نیاز جرثقیل سقفی .

 

پرکاربرد ترین ساختمان فولادی پیش ساخته در سراسر جهان سوله است و در بیش از ۹۰ درصد صنایع ، انبارها ، ورزشگاه ها ، سالن های تولید دام و طیور و بکار می رود و بنا به ابعاد دهانه ، ارتفاع و طول و تحمل بار برف و باد منطقه اشکال گوناگونی در موقع طراحی پیدا می کند .

 

مهمترین بحث برای اقتصادی ساختن هر سفارش ، دانستن میزان واقعی ابعاد مذکور و پیش بینی موارد مورد نیاز است . بدیهی است بهترین محاسبات هم بدون رعایت کیفیت جوشکاری ، استفاده از پیچ و مهره های مرغوب و سایر اتصالات استاندارد ، زنگ زدایی و رنگ آمیزی علمی یا کارگذاری صحیح اجزا ، فاقد کارآیی و استحکام لازم خواهند بود.

 

لازم به توضیح است که کلیه قطعات ساخت امیر سوله با استفاده از تجربه ای چندین ساله و نظارتی ثابت ، جوش اتوماتیک زیر پودری و استفاده از متریال کاملاً استاندارد که در هر زمان می تواند به رویت کارفرما برسد تولید شده و تا کنون به تائید ده ها شرکت مشاور و دستگاه نظارت رسیده است .

 

 

خصوصیات سوله

 

سوله سازی به دلیل کاربرد عمدتاً صنعتی از نظر طراحی با سایر سازه‌ها متفاوت است خصوصاً آنکه قاب‌ها در این نوع سازه‌ها کاملاً متفاوت بوده و دارای شیب می باشند و دهانه ­ها نیز نسبت به سایر سازه‌ها بزرگتر است. به دلیل بزرگ بودن ابعاد تیرها و ستون‌ها، جهت اجرای این سازه نمی‌توان از پروفیل­های موجود در بازار استفاده نمود و باید اقدام به ساخت آنها کرد که اصطلاحاً به آن تیر ورق می­‌گویند.

 

 

طراحی سوله

 

طراحی سوله کاریست تخصصی و بسیار دقیق، فاکتورهای مهمی در طراحی دخیل هستند که بی­ توجهی به آنها می­ تواند هم هزینه­ گزافی را به سازنده تحمیل کند که صرفه­ اقتصادی را زیر سوال می­ برد و هم ممکن است نتیجه­ معکوس داده و استحکام و پایداری سازه را تضعیف نماید وموجب ایجاد حوادث جبران ناپذیر گردد.

 

مواردی که در طراحی سوله دخیل است و در کل برای طراحی یک سوله اطلاعات زیر مطلوب است :

 

  1. بارگذاری برای بار مرده ، بار برف و بار نامتقارن
  2. بارگذاری جانبی سوله شامل بار باد و زلزله
  3. بارگذاری جرثقیل ، سوال: آیا جرثقیل در طراحی سوله در نظر گرفته شود یا خیر ؟ ( بله : محاسبه بار دینامیکی جرثقیل )
  4. ضریب منطقه‌ای ، رفتار واهمیت برای سوله
  5. ارتفاع جانبی سوله و ارتفاع دیوار
  6. دهانه و طول سوله
  7. تعداد قاب های طولی سوله
  8. درز انقطاع
  9. محاسبه ضریب طول موثر
  10. درصد شیب سقف
  11. پوشش مورد نظر سقف سوله (ساندویچ پنل یا ورق گالوانیزه وتوری مرغی)
  12. تنش مجاز خاک منطقه موردنظر و نوع زمین ساختگاه
  13. نحوه کنترل جابجایی
  14. طراحی اتصالات و بیس پلیت
  15. طراحی تیر حمال جرثقیل
  16. طراحی پرلین‌ها به کمک نرم‌افزار
  17. طراحی میل مهار(sag rod )
  18. ارائه طرحی با حداقل دورریز ورق
  19. ارائه دفترچه محاسبات کامل سوله
  20. کنترل کفایت اعضاء در برابر نیروهای موضعی
  21. تعبیه سخت کننده در صورت نیاز
  22. راهنمایی جهت انتخاب صحیح مقاطع غیر منشوری با توجه به کاربری سوله

 

 

اجزاء تشکیل دهنده ساختمان سوله

 

ساختمان سوله از این اجزاء تشکیل می گردد :

 

  1. ستون
  2. رفتر
  3. پرلین
  4. استرات
  5. وال پست
  6. بادبند
  7. سگراد
  8. سینه بند
  9. پیچ و مهره
  10. سایبان

 

 

ترکیبات بارگذاری طراحی سوله

 

ترکیبات بارگذاری دخیل در طراحی سوله( در امیر سوله ) به شرح زیر هستند :

 

  • بارمرده
  • بار برف
  • بار باد
  • بار زلزله
  • بارهای خاص در سوله
  • بارهای جرثقیل

 

 

سوله های سنگین طراحی شده یا ساخته شده

 

گاهی اوقات سازندگان علاقه مند هستند به دلایلی همچون کاهش دور ریز ورق، سود بیشتر و یا احساس نا امنی از سوله هایی که می خواهند بسازند مقاطع را نسبت به طرح ارائه شده قوی تر بسازند .مثلا ارتفاع جان درپای ستون وتعداد بولتها را افزایش می دهند ویا عرض بالها را زیاد تر می کنند و یا طول ماهیچه تیر را زیادتر می گیرند. در این میان اگرچه کل طرح قوی تر شده اما باید به نکاتی هم توجه کرد :

 

با توجه به اینکه میزان جذب نیرو در قاب خمشی بر اساس ماتریس سختی بوده و ممکن است با قوی تر شدن یک قسمت، نیروی بیشتری هم جذب شود ، لازم است بر این اساس کنترل هایی صورت گیرد تا افزایش نیروی داخلی عضو نسبت به نیروی دیده شده در طراحی خطرساز نباشد . مثلا جذب لنگر بیشتر در انتهای تیر، نیازمند پیچ های بزرگتری دراتصال تیر به ستون می تواند باشد . با جوش دادن و تقویت بیش از حد پای ستون با استیفنرهای متعدد می توان باعث جذب لنگر در یک اتصالی که مفصلی فرض شده گردید و موجب گسیختگی در پای ستون یا ورق کف ستون یا بولتها و یا واژگونی فونداسیون شد .

 

 

پیش بینی سوله برای آینده:

 

اصولا تجربه نشان داده است اضافه شدن یک سوله (دوقلو یا بچه سوله و) به سوله موجود یا در حال طرح معمولا نه تنها باری به آن اضافه نمی کند بلکه با توجه به مهار آن وایجاد لنگرهای برعکس در ستون آن هم از نظر تنش و هم از نظر جابجایی وضعیت آن را بهتر می کند . اما در مورد سوله هایی که قرار است به صورت دو قلو یا چند قلو یا با یک بچه سوله طراحی شوند ، اما فعلا کارفرما قصد دارد که یکی از آن ها را بسازد و بعدها در صورت تأمین مالی بخش دیگر را بسازد ، قضیه فرق می کند و از آنجا که در چند سالی که این سوله به صورت تنها استفاده می شود ، چنانچه مورد فشار بار باد ماکزیمم یا برف که برای آن طرح شده قرار گیرد ، ممکن است عملکرد دیده شده در طرح را نداشته و تخریب گردد.

 

در این موارد اولا بایستی سوله ای که فقط قرار است ساخته شود را نیز جداگانه مدل نمود و آن را مورد بررسی و ارزیابی قرار دارد . چنانچه تنش های این سوله به تنهایی بیشتر از حد مجاز است لازم است آن را تقویت نمود ، اما اگر صرفا در حالت تنها جابجایی آن قدری از حد مجاز فراتر رود به نظر می رسد می توان تا حدودی خاص که باید به تأیید دستگاه های زیربط برسد و این میزان بستگی به تعهد کارفرما در مورد ساخت قسمت نهایی سوله در مدت زمان محدود دارد می توان این جابجایی را نادیده گرفت.

 

 

تحلیل دو بعدی یا سه بعدی :

 

تحلیل سوله به صورت سه بعدی پیچیده می شود و به مهاربند های سقف بستگی پیدا می کند و حتی اعضای فشاری هم نیرو می گیرند.

 

برای کنترل جابجایی سوله و استفاده از ظرفیت به هم پیوستگی قابها نیاز به مدل سه بعدی هست.

 

در مدل سه بعدی از نصف بودن چشمه باربر قابهای اول و آخر نسبت به سایر قابها و وجود ستونهای باد و تیر نعل درگاه و کلاف و حتی دیوار و گاهی کوچکتر بودن فاصله دو قاب اول و دوم برای کاهش جابجایی می توان استفاده کرد.

 

می توان از بادبند در قابهای ابتدا و انتها برای مهار بیشتر آنها استفاده نمود.

 

باید فونداسیون های این دو قاب برای نیروهای بیشتر باد طراحی شوند.

 

با توجه به کاهش جابجایی سوله و کاهش اثر p ممکن است تنشهای سوله از حالت دوبعدی کمتر گردند . اما با توجه به اینکه ممکن است تحلیل خیلی دقیق نباشد و یا در عمل خوب کار نکنند بهتر است برای کاهش تنشها از این روش استفاده نگردد . بلکه صرفا به خاطر جابجایی از این روش استفاده گردد که خطر خاصی ایجاد نشود.

 

بهتر است در حالت استفاده از تحلیل سه بعدی برای کنترل جابجایی سوله در قاب دو بعدی جابجایی سوله به عددی مانند دو برابر جابجایی مجاز سوله محدود گردد تا از عملکرد سوله اطمینان حاصل شود.

 

در حالت تحلیل دو بعدی تنش های خارج صفحه مانند پیچش ناشی از نیروی طولی جرثقیل یا خمش های حول محور ضعیف تیر و ستونها دیده نمی شود.

 

در هر حال تحلیل سه بعدی واقعی تر است و در واقع علاوه بر بادبندهای سقف بدلیل اتصال Z ها به یکدیگر و پوشش سقف توسط ورق موجدار ، اصولا قابهای سوله به هم مرتبط هستند و با هم کار می کنند.

 

 

ترکیبات بار

 

برخی افراد قبل از بارگذاری سوله مقایسه ای بین برش پایه ناشی از زلزله و باد می کنند و فقط نیرویی که برش پایه بیشتری دارد را به سازه اعمال می کنند.(معمولا بار باد) در حالیکه اصولا این دو تفاوتهای زیادی هم دارند ، از جمله:

 

الف بار زلزله صرفا به مراکز جرم به صورت نقطه ای وارد می شود و به هر کجا که جرم وجود دارد. اما بار باد به هر کجا که پوششی وجود دارد اعمال می شود و توزیع آن به شکل خطی است.

 

ب اصولا توزیع بار زلزله در سوله های متقارن ، در دو طرف مشابه است . مثلا در تیرها و ستونهای دو طرف اما در مورد بار باد در یک طرف ، فشار و در یک طرف مکش داریم و در ستون سقف شیبدار مکش هایی هم به سمت بالا داریم که عکس العمل های ویژه ای را در اعضای قاب و تکیه گاهها حاصل می کند.

 

ج در ترکیبات بارگذاری ترکیبی مانند ۰٫۵WL +DL+SL داریم که در مقایسه با ترکیب بار EQ +DL+SL (که بار زلزله بدون ضریب است) قابل مقایسه نیستند.

 

اما در مورد ترکیب بار EQ +DL+SL به نظر می رسد قدری دست بالا باشد . چطور است که آیین نامه همزمانی بار برف ۵۰ ساله و باد ۵۰ساله را ناچیز دانسته ولی همزمانی بار برف و زلزله را محتمل می داند . در حالیکه باد خیلی محتمل تر از زلزله است: آیین نامه بارگذاری ایران سال ۸۵

(EیاW) +D

(E یا W‏) ۰٫۵S)+یا+(Lr L+D

(E یا W0.5) S)+یا+(Lr L+D

آیین نامه فولاد ایران ویرایش جدید:

[(E یا W (L+D]0.75 (E یا W ( D]0.75

 

جالب است که در اینجا ضریب ۰٫۵ برای همزمانی بار باد و برف هم منظور شده است و ثانیا ضریب ۱- به عنوان بار باد منظور گشته در صورتی که این ضریب در ترکیبات بار وارد شود مسائل جالبی به وجود می آید. از جمله اینکه مکش های وارد بر سقف به صورت فشار در آمده و هم جهت با بار برف و بار مرده می شوند و مکش ناشی از بار باد (با ضریب شکل مربوط به خودش) به صورت فشار درآمده و فشار وارد بر سازه به شکل مکش در می آید.

 

البته در ویرایش قبلی آیین نامه فولاد این اشتباهات وجود نداشته است.

 

 

اثرات تغییرات LTB وK  تیر و ستون بر تنش مجاز آنها:

 

اصولا هم تیر و هم ستون در سوله از جنس تیر ستون هستند و در هر دوی آنها عموما ویژگی تیر غالب است تا ستون به دلیل سبک بودن بارها ، عمده تنش ایجاد شده در اعضا به شکل خمشی است نه فشاری . مگر در مواردی که ستون دارای جرثقیل سنگینی باشد که درصدی از تنش هم ناشی از نیروی محوری خواهد شد . لذا اصولا بحث بیش از حد درباره K خیلی در سوله ها مصداق پیدا نمی کند و اصولا عددی بین ۱٫۳ تا ۲ را می توان به عنوان K ستون به کار برد و تاثیر چندانی بر ابعاد سازه نخواهد گذاشت . اما در مورد گزینه LTB نرم افزار از این عدد در دو جا استفاده می کند. اولا عدد LTB کوچکتر از ۱ به این معنی است که طول مهار نشده ستون کاهش داده می شود. مثلا اگر LTB ستون ۰٫۵ تعریف شود و K آن ۱٫۳ :

 

ضریب لاغری :

یعنی بر شکل کمانش عضو و معادله کمانش آن تأثیرمی گذارد و از آنجا بر تنش مجاز فشاری . تا اینجای قضیه چندان دور از واقعیت نیست ،اما LTB به عنوان فاصله مهارهای جانبی بال فشاری هم برای برنامه شناخته می شود و از آنجا ممکن است در تعیین تنش مجاز خمشی تأثیر فراوانی داشته باشد . در حالیکه در بسیاری حالات قوطی به کار رفته در دل ستون یا در وسط جان اجرا می شود و یا چسبیده به بال کششی و استفاده از آن به عنوان مهار جانبی بال فشاری در محاسبات صحیح نیست .البته راه حل ساده پیشنهاد شده در این رابط جوش دادن یک ورق تقویت جان بین بال فشاری و قوطی مهاربند می باشد.

 

فونداسیون های گیردار:

 

باید کف ستونها تحت همه حالات بار طراحی شوند (و بولتها) چون ممکن است در یک حالت e بزرگ باشد ولی نیروها کم باشند و در حالتی دیگر e متوسط باشد ولی کشش یا فشار در ستون زیاد باشد .

 

همچنین در صورتی که بخواهیم از فونداسیون منفرد استفاده کنیم ، ناپایدار است . چرا که نهایت e که می تواند از بزرگتر باشد تا قسمتی از پی تحت کشش بیفتد است و از آن به بعد پی ناپایدار می شود و همانطور که می دانیم همیشه در حالت گیردار e بزرگتر از است . چون معمولا لنگر زیادی در پای ستون وجود دارد و نیروی محوری کمی بنابراین e= همیشه عدد بزرگی است .

 

ضمنا در صورت استفاده از فونداسیون نواری روی پیچش شناژهای رابط طولی نمی توان حساب کرد چون بار باد همزمان به همه قابها وارد می شود(همینطورسایر بارها) و چنانچه دهانه سوله بزرگ باشد فونداسیون های نواری عرضی هم شاید خیلی کارساز نباشد. چون اولا باید آنها را طراحی نمود(آرماتور و بلندشدگی آنها را ) و ثانیا تغییر شکل آنها باید بررسی شود که از حد مجاز بیشتر نباشد. ضمنا همان تغییر شکل (چرخش فونداسیون) هر چقدر هم که ناچیز باشد ، باید اثر آن را برروی جابجایی کنیم سوله بررسی کرد. ضمنا معمولا وصل کردن فونداسیون به صورت نواری بسیار پرهزینه است .

 

گیرداری فونداسیون :

 

اصولا هیچ دیتایلی برای فونداسیون صرفا مفصلی و گیردار نیست.

 

چگونگی اعمال گیرداری نسبی در فایل و دیتایل اجرایی آن نیاز به تحقیق دارد مثلا نمی توان گفت چه اتصالی ۲۵%گیرداری دارد . اما در کل می توان گفت هر اتصالی حداقل ۱۰% گیرداری را دارد که از ظرفیت آن می توان برای کنترل جابجایی سوله استفاده کرد . اما باید بولت ها وفونداسیون را هم بر آن اساس طراحی نمود.

 

گاهی گیرداری نسبی درمورد باری مثل برف تعریف می شود ولی در مورد باری مثل باد نسبت های بدست آمده بین لنگر جذب شده در حالت گیردار و نیمه گیردار متفاوت است.

 

اثر دیوارهای جانبی سوله :

 

در واقعیت دیوارها مهارکننده جانبی ستون های سوله و نگهدارنده سوله در مقابل باد هستند.هرچند در تئوری ما فرض می کنیم که بار باد از دیوار به سوله منتقل می شود. اما در واقع دیوار خود به تنهایی بار باد را تحمل می کند و آن را به زمین منتقل می کند و اصولا وجود دیوار در اطراف سوله به کاهش جابجایی آن کمک می کند.

 

از آنجا که با افزایش ارتفاع دیوار از ۵-۶ متر هم سقوط آجر و مصالح در هنگام زلزله و تخریب دیوار به پایین وجود دارد و هم وزن سازه افزایش یافته و باعث می شود سوله سنگین تر گردد به نظر می رسد بهتر است از کاربرد آجر و دیوار در ارتفاع بیشتر خودداری شود و به جای آن از مصالح سبک و پوشش های نوین استفاده نمود.

 

لزوم کاربرد شناژهای رابط در عرض سوله:

 

اگرچه مورد خاصی در مورد اتصال عرضی فونداسیون های منفرد سوله درعرض در آیین نامه ها ذکر نشده اما به برخی از محاسن که در ذیل می آید مهندسان را ترغیب می کند که به صورت دو در میان یا سه در میان از این کمربندها استفاده کنند:

 

الف- این کلافها به عنوان مهاری مطمئن برای آرماتور و قالب بسته شده قبل از بتن ریزی لحاظ می شوند و از تکان خوردن بیش از حد آرماتورها جلوگیری می کنند.

 

ب- در هنگام زلزله باعث حفظ انسجام سیستم پی و سوله و جلوگیری از رانش یکی از فونداسیون های به تنهایی می گردند.

 

ج- با توجه به وجود درصدی از گیرداری در پای ستون و تغییرشکلی که ممکن است در اثر آن در پی حاصل شود، این شناژها این تغییرشکل و چرخش را محدود می کنند.

 

کنترل کمانش های موضعی:

 

طبق آیین نامه فولاد ایران و سایرمراجع بین المللی لازم است علاوه بر کنترل تنش در اعضای سازه ای فولادی که از تیر ورق ساخته می شوند. نسبت های عرض به ضخامت نیز برای بال و جان اعضا از حدود مشخصی تجاوز نکند تا از کمانش موضعی جلوگیری گردد

 .

به نظر می رسد با کاهش تنش موجود به مجاز اعضا می توان این حالت را نادیده گرفت که جای بحث دارد . البته این موضوع در آیین نامه فولاد ایران آمده است.

 

می توان با یک مثال قدری در این مورد توضیح داد:

 

فرض کنیم نسبت تنش در یک ستون با ابعاد جان۰٫۶×۹۰ وابعاد بال ۱×۲۰ کمتر از یک شده است. اما به دلایلی طراح یا سازنده مایل است از عرض بال ۲۵ به جای ۲۰ استفاده کند.که به نظر می رسد با وجودیکه از نظر کمانش موضعی محدودیت وجود دارد.اما چون از ورق قوی تری استفاده شده و در کل تنش موجود به مجاز در آن عضو کمتر می شود، مانعی نداشته باشد. اما اگر از ابتدا طراح نسبت تنش کوچکتر از ۱ را با مقطع دارای بال ۱×۲۵ بدست آورد ، این طراحی اشتباه است.

 

در ویرایش جدید آیین نامه فولاد ایران (مبحث دهم- جدول ۱۰-۱-۲-۱ ص۲۵) حداکثر نسبت پهنای آزاد به ضخامت برای جان قطعات به صورت ذکر شده که ضخامت های زیادی را برای جان قطعات نتیجه می دهد و به نظر می رسد اشتباه چاپی باشد . چرا که این محدودیت که به عنوان مرز مقاطع غیر فشرده و مقاطع با اجزای لاغر معرفی شده در خود این کتاب در چند جای دیگر نقض شده و به صورت ذکر گردیده است. از آن جمله در صفحات۵۲ و۶۷ و۶۸  همچنین در ویرایش قبلی مبحث ۱۰ از رابطه استفاده شده است. ص۱۹

 

مجاورت ستونهای باد با قوطی های سقف :

 

هدف انتقال بار باد به زمین است .(به کمک رفتار خرپایی)

چشمه باربر قاب اول و آخر نصف سایر قاب هاست.

 

 

جرثقیل :

 

بایستی نوع پل جرثقیل (تک پل یا دو پل ) در ابتدا مشخص گردد. چون این گزینه به سه عامل مربوط می شود : یکی فاصله چرخ های راهبر پل ، دوم وزن پل و سوم محل حرکت ارابه که در حالت تک پل زیر پل و در حالت دو پل روی آنها می باشد .

 

لازم است پل بر اساس تنش مجاز ، اثر خستگی ، خیز(و پیش خیز لازم) و کمانش موضعی طرح شود .

 

برای طراحی کامل و دقیق یک سوله که دارای جرثقیل است ، بایستی وزن پلها، وزن ارابه ، فاصله چرخهای ارابه و راهبر پل معلوم باشد و بایستی این اعداد در نقشه ها ذکر شود تا از مسائل و خطرات بالقوه آتی جلوگیری گردد. مثلا اگر سازنده وزن پل بیشتری را ارائه کند یا فاصله چرخ های راهبر را کمتر کند، خطرناک خواهد بود.

 

بهتر است خیز پل و حماله براساس رابط کنترل شود و باید توجه نمود که نوع نشیمن جرثقیل نیز خیلی مهم است . اگرچه استفاده از نشیمن کربل که به ستون جوش داده می شود اصولا مطلوب تر است (چون عضو بالای آن ضعیف نمی شود.) اما در مواردی که نیروی زیادی به نشیمن جرثقیل وارد می شود بهتر است از ستون های لبه دار استفاده کرد تا خطر شکستگی کربل یا جوش آن به ستون برطرف گردد.

 

 

 

اجزای سوله

 

سوله ها دارای اجزای مشخص و تعریف شده ای هستند ، هر قسمت از سوله توسط مهندسین محاسب جزء به جزء محاسبه و طراحی میگردد.

 

بخشی از مشخصترین اجزاء سوله به شرح زیر می­باشد:

 

  1. قاب خمشی با تکیه گاه ساده یا گیردار شامل ستون ها خرپا ها و یا رفترها
  2. مهار های طولی که عموما بصورت قوطی با لوله هستند.
  3. مهار های عرضی که بادبند های سقف جزی از آنهاست
  4. میل مهار ها
  5. زد یا لاپه که در اندازه های ۶ و ۷ متر در بازار موجود است.
  6. بادبندها بصورت میلگرد پیش تنیده و یا پروفیل مورد استفاده قرار میگیرد
  7. نبشی سینه بندFlang stay
  8. براکت ها که وظیفه انتقال بار جرقفیل به ستون را دارد
  9. پوشش سقف
  10. دیواره ها

 

 

نصب سوله

 

معمولا اتصال اغلب قسمتهای یک سوله بوسیله پیچ و مهره و درمواردی نیز از طریق جوش انجام میگیرد. بدلیل اینکه تمامی قطعات سوله در کارخانه ساخته می­شوند و بیشتر اتصالات از نوع فلنجی است معمولا عملیات نصب در چند روز خاتمه می­یابد و این امر باعث صرفه جویی فراوان در وقت و هزینه تمام شده میگردد.

 

 

روش های اتصال در سازه های فولادی :

 

 

۱)     پرچ : یکی از وسایل بسیار قدیمی برای اتصالات سازه های فولادی است. در کشورهای اروپایی و آمریکایی سازه هایی به تعداد طبقات زیاد ، سازه های صنعتی ، مخازن نفت ، پل های فولادی و با اتصالات پرچی ساخته شده اند. با پیشرفت فن جوشکاری و نیز تولید پیچ های پرمقاومت در حال حاضر استفاده از پرچ در اجرای سازه های فولادی تقریباَ منسوخ شده است.

۲)     جوش: اتصال اعضای سازه به کمک حرارت و ذوب شدن موضعی و یکپارچه کردن مصالح به یکدیگر را فن جوشکاری می نامند. معمولاَ برای ساخت قطعات فلزی در کارخانه از فن جوشکاری استفاده می کنند.
۳)     پیچ ومهره : امروزه استفاده از پیچ به عنوان یک وسیله ی اتصال مناسب و قابل اطمینان در ساخت و اجرای سازه های فولادی بسیار رایج ومتداول گردیده است. باتوجه به اینکه عموماَ در ساخت و تولید پیچ ها از فولادهای مخصوص با عملیات ویژه استفاده می کنند وهمچنین مصالح پیچ ها دارای مقاومت گسیختگی به مراتب بالاتر از فولادهای ساختمانی معمولی می باشند ، دست یابی به پیچ های پرمقاومت و باکیفیت افق های روشنی در بهبود عملکرد اتصالات فولادی فراهم آورده است .
Bolt
 به پیچی گفته می شود که به همراه مهره به کار رود . به دو شکل زیر موجود است.

 

 


انواع رزوه:


بیش از ۱۰۰ نوع رزوه از لحاظ هندسی و ابعادی موجود است که آشنایی با ۱۰ نوع آن ها نیاز های مهندسی را براورده می نماید.
اتصالات مکانیکی نظیر پیچ ها (bolt & stud bolt)  دارای رزوه خارجی هستند و مهره ها و سوراخ های رزوه شده دارای رزوه داخلی هستند.
رزوه از سه قسمت ریشه ، قله و پهلو تشکیل شده است.

زاویه معمول هر رزوه در سیستم متریک ۶۰ درجه است.

 

 

درجه بندی پیچ ها:


درجه بندی استحکام در سیستم متریک  property class  نامیده می شود و در این سیستم عدد قبل از اعشار معرف یک درصد حداقل استحکام کششی بر حسب مگا پاسکال بوده و عدد بعد از اعشار ده برابر نسبت استحکام تسلیم به استحکام کششی است .
در شکل زیر نسبت استحکام تسلیم به نهایی پیچ ۸٫۸ و ۱۰٫۹ مقایسه شده است.
تنش تسلیم پیچ ۸٫۸ معادل ۶۴۰ مگا پاسکال و تنش نهایی آن ۸۰۰ است که نسبت آن ها ۸۰% است.
تنش تسلیم پیچ ۱۰٫۹ معادل ۹۰۰ مگا پاسکال و تنش نهایی آن ۱۰۰۰ است که نسبت آن ها ۹۰% است.

 

 

ساخت سوله های جدید با ubm , kspan

 

امروزه با توسعه یافتن علم و تکنولوژی دیگر روش های سنتی و قدیمی پاسخگوی نیاز های کنونی نمی باشند زیرا رقابت در دو زمینه قیمت و سرعت ساخت از بسیار زیاد شده و از اهمیت ویژه ای بر خوردارند ، به همین دلیل هم اکنون روش های ساخت سوله نیز تغییر کرده و از دستگاه هایی نظیر UBM و KSPAN (یو بی ام و کی اس پن ) استفاده می شود که سرعت ساخت را تا حداقل ۵ برابر افزایش می دهند و قیمت تمام شده سازه را به میزان حداقل ۵۰ درصد کاهش می دهند . سازه ها بصورت ضد زلزله بوده چون بسیار سبک می باشند و در مقابل سرعت باد تا بیش از ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت مقاوم هستند ؛ همچنین به دلیل داشتن شیار های متعدد بر روی سطح خود جریان هوا به عنوان یک پوشش عایق در آنها عمل می کند .

 

 البته در مناطق بسیار سرد نظیر سیبری یا مناطق بسیار گرم می توان از پوشش های پلی اورتان برای عایق بندی بیشتر استفاده نمود . این سازه ها بر روی یک فونداسیون سبک قابل اجرا هستند و همچنین نیازی به جوشکاری ندارند.

 

 

نحوه ساخت سوله با این روش (kspan , ubm)

 

دستگاههای ubm , kspan در اصل یک نوع رل فرمینگ می باشند ، برای ساخت سوله ابتدا ورق وارد دستگاه می شود سپس طی فرایندی از بین یکسری غلطک عبور می کند که این امر سبب می گردد تا به ورق شکل و فرمی دلخواه داده شود .

جهت ساخت سوله با دهانه های مختلف این تنظیمات قابل تغییر می باشند .

سپس ورق های شکل داده شده توسط یک ماشین کوچک به نام سیمر ( seamer ) درهم دوخته می شوند تا دیگر نیازی به جوشکاری نباشد و همچنین قدرت و استحکام سازه را به میزان زیادی افزایش می دهد.

 

 

نکات مهم در ساخت سوله


فونداسیون سوله ها از نوع پی تکی (منفرد) بوده که توسط شناژ به یکدیگر متصل میشوند .


جهت جلوگیری از پوسیدگی ستون در برخی از موارد از ستونک بتنی بر روی شالوده استفاده میشود .


در معرض مستقیم قرارگرفتن سازه در برابر عوامل جوی و خطر پوسیدگی اجرای ضد زنگ را در این سازه ها الزامی میکند.


پوشش سقف عموماً از ورق کرکره ای گالوانیزه با آستری از پشم شیشه میباشد .


اتصالات صفحه ستون عموماً مفصلی است .

 

 پـوشش سقـف و بـدنـه سـولـه با ساندویچ پانل و سایر مصالح پوشش سوله از مراحل اصلی کار محسوب می شود که به دو بخش پوشش سقف سوله و پوشش بدنه سوله تقسیم می شود .

 

 پوشش بدنه نیز به دو بخش پوشش داخلی بدنه و پوشش خارجی بدنه تقسیم و هر کدام قابلیت بررسی پوشش های مختلفی را دارد .

 

 

عواملی که در پوشش سقف و بدنه سوله تاثیر دارند عبارتند از :

 

  • سرعت نصب ( صرفه جویی در برنامه زمان بندی ، هزینه دستمزد کارگران ، هزینه بالاسری مصالح ، هزینه دوریز مصالح )
  • قیمت تمام شده ( کاهش هزینه تمام شده که باعث کاهش هزینه کل پروژه می گردد )
  • عایق بندی دمایی ( سبب بازگشت سرمایه به دلیل صرفه جویی و جلوگیری از اتلاف انرژی می گردد )
  • عایق بندی صوتی ( بدلیل تولید اصوات ناخواسته در خطوط تولید و سایر فعالیت های صنعتی و تاثیرات نامطلوب بهداشتی و زیست محیطی بر محیط بیرونی سوله و الزامات کسب گواهینامه های استاندارد زیست محیطی بین المللی جهت صادرات محصولات )
  • نوع کاربری سوله و ضروریات قانونی برای استفاده از نوعی پوشش خاص (صنایع غذایی ، صنایع پلاستیک ، انبار ، صنایع سنگین ، سردخانه و سایر کاربری ها )
  • تعمیرات آسان ( درصورت آسیب دیدگی بخش از پوشش بنا به هر دلیلی ترمیم آن سریع ، ارزان و بدون وارد کردن آسیب به بخش های کناری باشد )
  • زیبایی نمای بیرونی و درونی ( پوشش حتی المقدور بنا به نوع کاربری سوله دارای قابلیت دکوراتیو بوده تا محیط کاری چشم نوازی را فراهم آورد)
  • مقاومت در برابر پوسیدگی ، خوردگی و رطوبت ( بدلیل قرار گرفتن برخی از سازه ها در شرایط جوی و یا کاری و اعمال تاثیرات خورنده ای طبیعی و غیر طبیعی باید دارای مقاومت بالا باشد تا سازه دچار فرسایش زود هنگام نگردد )
  • سهولت در نصب و قابلیت استفاده مجدد (در صورت نیاز به دمونتاژ و تغییر محل و یا کاربری سوله با کمترین پرت و دوریز قابلیت استفاده در سازه دیگر را داشته باشد)
  • وزن کم پوشش سوله که نیروهای حاصل از وزن بار مرده بر اسکلت و فونداسیون سوله را کاهش داده و در شرایط بروز حوادث طبیعی مانند زلزله و حوادث غیر طبیعی مانند انفجار ها قابلیت تحمل سازه افزایش پیدا می کند )

 

برای پوشش بدنه داخلی و خارجی و سقف سوله می توان از مصالح پوششی گوناگونی استفاده نمود مانند :

 

  • ساندویچ پانل های پلی یورتان گالوانیزه و یا آلوزینک تری دی
  • پانل های مش بندی شده پلی استایرن
  • آجر
  • سنگ
  • کاشی
  • سرامیک
  • موزاییک
  • ورق های آزبست
  • ورق های سیمانی
  • بلوک سیمانی
  • بلوک های سپورکس پشم شیشه
  • پانل های سیمانی و بتنی پیش ساخته
  • بتن
  • ورق های آلومینیومی و سایر مصالح مرتبط

 

 

در میان مصالح فوق ساندویچ پانل پلی یوتان دارای بیشترین مزیت کاری بوده و تقریبا” همه نیازهای ما از یک پوشش مناسب و کارآمد را در بر می گیرد.

 

 

ساخت کامل سوله


سـاخــت اسکـلـت فـلـــزی ســولـــه در کــارخـانـــه :

 

در این مرحله ساخت اسکلت سوله اعم از جوشی و یا پیچ و مهره ای بر اساس نقشه تایید شده با ورق و آهن آلات مرغوب و معین شده توسط مهندس محاسب در سالن سرپوشیده کارخانه شروع می شود.

در ساخـت اسکلت سوله مـتــریال و دستـگـاه هـای جـوشـکـاری ( دستگاه جوش الکترود ، دستگاه جوش توپودری ، دستگاه جوش زیر پودری ، دستگاه جوش اتوماتیک دروازه ای ) و برشکاری ( دستگاه هوابرش ، قیچی و گیوتین ، دریل ، فرز ، ) از موارد مهمی در تعیین کیفیت و طول عمر سوله می باشد .

نکته : هرچه دستگاه های جوشکاری پیشرفته تر و یا ترجیحا” اتوماتیک بوده و الکترود و سیم جوش ها از برندهای معتبر و استاندارد باشد کیفیت اتصالات مقاطع بالاتر بوده و در نتیجه سازه دارای استحکام بیشتری می باشد .

استفاده از تست های غیر مخرب مانند RT و بازرسی های جوش، تاییدی قابل قبول بر کیفیت جوشکاری مقاطع می باشد.

پس از مرحله فوق اسکلت سوله برای سندبلاست و رنگ کاری به سالن رنگ منتقل می شود تا با استفاده از رنگ مرغوب و استاندارد و دستگاه های رنگ کاری اتوماتیک ، تمامی سطوح اسکلت با دقت بالا و ضخامت رنگ استاندارد (میزان میکرون مورد تایید قسمت QC کنترل کیفیت ) رنگ کاری گردد و پس از خشک شدن رنگ ، اسکلت آماده بارگیری و حمل به محل احداث و نصب سوله شود.

 

 

آمــاده سـازی ، خـاکـبـرداری ، فـونـداسیـون و پـی ریــزی سوله :


همزمان با ساخت اسکلت سوله در کارخانه مراحل آماده سازی زمین ، خاکبرداری ، فونداسیون و پی ریزی در محل پروژه صورت می پذیرد تا آماده نصب اسکلت سوله شود.

در این مرحله بتن ریزی و فونداسیون اختصاصی در صورت نصب ماشین آلات در سوله با توجه به کاربری سوله نیز انجام می پذیرد. همچنین در صورت نیاز به تردد متوالی هر گونه ماشین آلات حمل و نقل مانند لیفتراک و تریلر ، کف سازی اولیه و زیرین سوله باید متناسب با وزن این ماشین آلات تقویت و انجام شود.

 

 

 نـصـب اسکـلـت سوله :


پس از انتقال اجزا اسکلت به محل احداث پروژه ، مرحله نصب اسکلت توسط تکنسین های مربوطه شروع می شود . مرحله نصب اسکلت سوله که ممکن است جوشی یا پیچ و مهره ای باشد باید با دقت تمام و رعایت جزییات و مقادیر دقیق نقشه صورت پذیرد تا به اصطلاح اسکلت سوله گونیا شود ، یعنی اجزا سوله متقارن و زوایای اجزا متناسب باشد .

 

اگر نصب اسکلت سوله توسط متخصصین کار انجام نشود ، مشاهده شده است که اندازه اسکلت سوله در ابتدا و انتها و یا سقف و کف دارای تفاوت مقدار می گردد و یا زوایا و گوشه های سازه دارای اختلاف درجه می گردد که در صورت ادامه مرحله نصب یه همین منوال باعث تحمیل فشار مازاد به مقاطع اتصال و بروز خطرات تخریبی پس از زمان کوتاهی می گردد.

 

 

 مقاوم‌سازی ساختمانها از تئوری تا عمل سوله


زلزله بم موجبات تأثر و تأسف عمومی را نسبت به فجایعی که برای مردم منطقه پیش آمده، فراهم آورد. لیکن زلزله مازندران با لرزش شدیدی که در تهران احساس شد علاوه ‌بر همدردی با مردم آن دیار، باعث نگرانی و تشویش بیش از حد برای ساکنین پایتخت گردید و همدلی با دیگران را با نگرانی برای خود در هم آمیخت.مجدداً بحث مقاوم‌سازی، سخن روز همه مسؤولین و حتی مردم گردید.

عده‌ای مقاوم‌سازی را به عنوان «ساختن مقاوم ساختمان‌های نوساز» مطرح نمودند و عده‌‌ای دیگر بحث «مقاوم‌سازی ساختمان‌های قدیمی» را مدنظر دارند. ولی نکته نگران کننده‌ این است که متأسفانه حتی بعد از وقوع زلزله‌های اخیر، هنوز ساختمان‌های خصوصی، عمومی و آموزشی دولتی در تهران در حال احداث است که در کمال تأسف عمداً یا سهواً، ضوابط محاسباتی و اجرائی مقاوم‌سازی زلزله در مورد آنها اجرا نمی‌شود و نظارت صحیحی هم بر آنها حاکم نمی‌باشد و معلوم نیست در کجای این هیاهو و غوغای مقاوم‌سازی، قرار دارند.

 

 کلیات سوله


به هرحال مسأله مقاوم‌سازی در هر دو زمینه یاد شده (چه ساختمان‌های قدیم و بافت فرسوده و چه ساختمان‌های نوساز) مطرح می‌باشد. در مورد نوسازی ساختمان‌ها نیاز به ضوابط منسجم‌تری برای کنترل دقیق طراحی، ساخت براساس نقشه‌های اجرائی، جوشکاری صحیح و بتن‌ریزی قابل اعتماد وجود دارد مخصوصاً حتی پس از محاسبات و طراحی مناسب، ضعف جوشکاری در ساختمان‌های فلزی و کم بودن مقاومت بتن در سقف و پی ساختمان‌های فلزی و در کل ساختمان‌های بتنی، معضل بزرگی می‌باشد و هیچ نوع کنترلی بر آنها وجود ندارد.

قابل ذکر است که اکثر بتن‌های مصرفی در ساختمان‌های ساخته شده حتی در چند سال اخیر از مقاومت محاسباتی ضعیف‌تر هستند و در هنگام وقوع زلزله، فجایع جبران ناپذیری را بوجود خواهند آورد. در حالی‌که نزد مردم، اسکلت بتنی ساختمان مقاوم‌تری را تداعی می‌نماید. «شن و ماسه شسته نشده، دانه‌بندی غلط، کم بودن عیار سیمان، شل و پر آب بودن بتن برای بتن‌ریزی راحت‌تر با پمپ و »، همگی باعث کاهش مقاومت بتن می‌شوند.

شرکت‌های تولید بتن، در صورت کاستی مقاومت بتن از میزان تعهد شده، تحت شرایطی، فقط حاضر به پرداخت بهای بتن می‌باشند و خسارات وارد بر ساختمان را نمی‌پذیرند. پیشنهاد می‌شود چنین امری مستوجب برخورد کیفری از طریق قوه قضائیه باشد.

هرچند بین کسانی که در تهیه ملزومات و آهن آلات و بتن عمداً کوتاهی می‌نمایند و آنان که در این مورد دریغ نمی‌ورزند ولی به علت عدم اطلاع فنی لازم، ساختمان آنها در اجرا ضعیف است تفاوت بسیاری وجود دارد ولی شاید در هنگام وقوع زلزله، سرنوشت هر دوی آنها یکی، یعنی نتیجه تخریب ساختمان و بروز فاجعه انسانی و مالی باشد بنابراین لحاظ نمودن ضوابط قوی‌تر اجرائی و نظارتی و کنترل مضاعف بسیار ضروری به نظر می‌رسد.

در جائی که شهرداری گزارش مهندس ناظر مبنی بر عدم خلاف در متراژ ساختمان را با بازدید مضاعف عوامل شهرداری کنترل می‌نماید می‌بایست در مورد اصل بسیار مهم‌تر یعنی استحکام ساختمان، این کنترل مجدد و مضاعف نیز وجود داشته باشد و تنها به گزارش مهندس ناظر اکتفا ننماید، چون شرایط ساخت و ساز و مسائل تحمیلی از طرف مالک و کارفرما، متأسفانه بنیان‌های این‌گونه نظارت را به کلی سست نموده است و نباید با طرح مسائل شعارگونه از واقعیت آن اجتناب نمود.

مسأله مهم بعدی، قطعات الحاقی و غیر باربر ساختمان مثل دیوارهای اطراف و تیغه‌ها، دست‌انداز بام و بالکن و پنجره و شیشه مخصوصاً نماهای شیشه‌ای می‌باشد که به علت عدم اتصال کافی به سازه ساختمان در اثر وقوع زلزله حتی مواقعی که ساختمان از نظر اسکلت فلزی مقاوم باشد، «احتمال جدائی و ریزش» آنها به داخل و خارج ساختمان وجود دارد و حتی در برخی موارد آوار و شیشه بر سر افرادی که در حال خروج از ساختمان هستند فرو ریخته و باعث جراحت و یا فوت آنها گردیده است.

باید آیین‌نامه‌های اجرائی برای اتصال کامل این عناصر به سازه ساختمان ارائه گردد و در مورد نماهای شیشه‌ای نیز تجدیدنظر اساسی صورت پذیرد.

مسأله مهم بعدی بازسازی ساختمان‌های فرسوده می‌باشد که ظاهر شکیلی به آن می‌دهد و ضعف‌های سازه‌ای آن‌را می‌پوشاند و این در حقیقت خواسته یا ناخواسته نوعی تقلب در ساخت و فروش به حساب می‌آید. در حالی‌که شهرداری‌های مناطق به هیچ وجه نباید به ساختمان‌هایی که استحکام واقعی سازه‌ای ندارند اجازه بازسازی بدهد.

 

سوله سبک


ویژگی های سوله های سبک


این سوله نیاز به فونداسیون ندارد. براحتی مراحل خاک برداری ، تسطیح ، ریختن مگر ، آجر چینی برای قالب ، آرماتور بندی و بتن ریزی سوله حذف می شود. صرفه جویی در هزینه های سوله . با حذف فنداسیون مبالغ قابل توجهی در هزینه های شما صرفه جویی میگردد. از طرفی ساختار خود سوله هم به نحوی است که قیمت سوله های معمولی قابل رقابت با این سوله نمی باشد. کوتاه شدن زمان پروژه. علاوه بر اینکه باحذف فنداسیون زمان پروژه بسیار کوتاه می گردد از طرفی ساختار سوله های سبک ما به صورتی است که در زمان بسیار کوتاهی در محل نصب و آماده بهره براداری می گردد.

 

 

مقاومت سوله در برابر زلزله:

سازه انعطاف پذیر سوله سبک های انحصاری امیر سوله به سازه توان مقاومت زیادی در برابر زلزله می دهد.

 

قابلیت جابه جایی سوله :

 این سوله های سبک را به راحتی می توان جمع آوری و مجددا در نقطه ای دیگر برپا نمود. از همین لحاظ سازه ای استثنایی برای تجهیز کارگاه ها ، اسکان کارگری ، احداثٍ کمپ برای شرکتها و نهادها می باشد. امکان اتصال سوله از پهلو و ایجاد سالن های با عرض ۲۰ متر ، ۳۰ متر و

استفاده چند منظوره از سوله .

 

 

سوله های صنعتی پیش ساخته LSF

 

فواید سازه های Lsf

 

ایمنی سازه:


قدرت ذاتی فولاد و کیفیت ضد حریق بودن آن خانه های با سازه فولادی را در مقابل حوادث زیانبار از قبیل آتش سوزی ، زلزله و طوفان و تند بادمقاوم می سازد. سوله میتواند طوری طراحی شود که بزرگترین زمین لرزه ها و بادها را در منطقه کشور تحمل کند.


کیفیت سازه:


سوله با کیفیت نهایی بهتر ، که بسیار پایدار است و نیازی به تعمیر و نگهداری در طول بهره برداری ندارد.


راحتی در جمع آوری سازه:


جمع آوری سوله می تواند به راحتی انجام شود . دیوارهای بدون بار می توانند به راحتی تعویض یا برداشته یا اینکه تغییر داده شوند.


انعطاف پذیری طراحی سازه:


به خاطر قدرت فولاد ، می تواند در طولهای زیاد تولید شود که باعث ایجاد فضاهای بازتر شده و انعطاف پذیری طراحی را بدون نیاز به ستونهای میانی یا دیواره های تحت بار افزایش می دهد.

 

 

 ازاین نوع سوله ها می توان به اشکال زیر بهره برداری نمود:

 

  • احداث سایت های عالی برای سالن ، کارگاه ، انبار و.

 

  • با پارتیشن کشی داخلی سوله و سقف کاذب می توان فضاهای اداری بسیار مناسب تر را با قیمتی کمتر از کانکس ایجاد نمود.

 

 

  • بی همتا و عالی برای تجهیز کارگاه پیمانکاران

 

  • مناسب برای کمپ ها و فضاهای موقت و دائمی برای نهادها و ارگانها مناسب برای میادین تره بار ، تعمیرگاه ، نمایشگاه و

 

 

  • با دیوارکشی مناسب سوله می توان فضاهای مسکونی و آموزشی بسیار عالی احداث نمود.

 

  • سازه ای ایده آل برای رستوران های بین راهی ، سفره خانه ها و

 

 

 

خب امیدوارم این مطلب به شما کمک کرده باشه تا با سوله ، طراحی سوله و مراحل ساخت سوله از صفر تا صد بیشتر آشنا بشید و اگر در پی ساخت سوله هستید این مطلب برای تصمیم گیری جهت انتخاب سازنده خوب راه گشا بوده باشه که پیشنهاد من به دلایل مختلف از جمله سابقه و تجربه بالا، قیمت بسیار مناسب ، استفاده از متخصصان مجرب در تمام مراحل از ساخت و همچنین انجام پروژه های متعدد برای برندهای معتبر، انتخاب شما امیر سوله باشه .

در ضمن با گذاشتن نظرات و انتقادات خود در انتهای این مطلب و مطالب سایت ما را برای ادامه این مسیر یاری نمایید .  

 

 

جمع آوری کننده و نویسنده مطلب : مهندس حسام هاسم پور

 

 

مطالب مرتبت با صفر تا صد سوله :

 

 

 

 

نوشته های اخیر

دسته بندی ها